महँगीले मधेशको दशैँ खल्लो : दैनिक उपभोग्य वस्तुको चर्को मूल्यवृद्धिले सर्वसाधारणलाई सास्ती

बडादशैँ नजिकिएसँगै मधेश प्रदेशका बजारमा चहलपहल बढेको छ । दशैँका लागि नयाँ लुगा, खाद्यान्न, मिठाइ, फलफूल तथा पूजासामग्री किनमेल गर्नेहरूको भीड बजारमा देखिन थालेको छ । तर, बजारमा बढ्दो महँगीका कारण सर्वसाधारणको दशैँ भने खल्लो बन्दै गएको छ । दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यवृद्धि, सीमित आम्दानी र आर्थिक अभावका कारण मधेशका धेरै परिवारलाई यस वर्षको दशैँ खर्च जुटाउन मुस्किल भइरहेको छ । दशैँलाई पारिवारिक भेटघाट, नयाँ लुगा लगाउने, मीठोमसिनो खाने र रमाइलो गर्ने पर्वका रूपमा लिइन्छ । तर, पछिल्लो समय खाद्यान्न, तेल, चिनी, दाल, तरकारी, फलफूल, लत्ताकपडा र मासुको मूल्य बढ्दा सर्वसाधारणलाई चाडपर्वको खर्च व्यवस्थापन गर्न कठिन भएको छ।

सामान्य आम्दानी भएका परिवारलाई दैनिक घरखर्च चलाउने कि दशैँ मनाउने भन्ने चिन्ताले सताउन थालेको छ । मधेश प्रदेशका प्रमुख सहर जनकपुरधाम, राजविराज, वीरगञ्ज, मलंगवा र गौरलगायतका बजार तथा ग्रामीण क्षेत्रमा दशैँको किनमेल सुरु भएको छ । तर, बढ्दो मूल्यका कारण उपभोक्ताहरू आवश्यक सामग्रीसमेत छानेर किन्न बाध्य छन् । सामानको मूल्य सोध्ने तर महँगो भएपछि नकिनी फर्किनुपर्ने अवस्था रहेको सर्वसाधारणको गुनासो छ । विगतका वर्षमा दशैँका लागि नयाँ लुगा, जुत्ता र अन्य सामग्री किन्ने परिवारले यस वर्ष खर्च कटौती गर्न थालेका छन् । दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्ने मजदुर, साना किसान, रिक्सा तथा ठेला चालक, न्यून तलबमा काम गर्ने कर्मचारी र विपन्न परिवार महँगीको मारमा परेका छन् ।

सीमित आम्दानीबाट दशैँको अतिरिक्त खर्च जुटाउन कठिन हुँदा कतिपय परिवारले बालबालिकाका लागि नयाँ लुगा किन्ने योजना स्थगित गरेका छन् भने कतिपयले मासु, मिठाई तथा अन्य परिकारको मात्रा घटाउने तयारी गरेका छन् । मधेश प्रदेशका ग्रामीण क्षेत्रमा कृषि पेसामा निर्भर परिवारको अवस्था पनि सहज छैन । खेतीपातीबाट पर्याप्त आम्दानी नहुनु र उत्पादनको उचित मूल्य नपाउनुले किसानलाई दशैँ खर्च जुटाउन समस्या भइरहेको छ । अर्कोतर्फ, मल, बीउ, सिँचाइ र कृषि मजदुरको खर्च बढ्दा उत्पादन लागतसमेत बढेको छ । यस्तो अवस्थामा किसानका लागि दशैँको खुसीभन्दा आर्थिक व्यवस्थापनको चिन्ता ठूलो बनेको छ । वैदेशिक रोजगारीमा रहेका परिवारका सदस्यले पठाउने रकममा निर्भर परिवारका लागि पनि चाडपर्व खर्च व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बनेको छ ।

रेमिट्यान्स प्राप्त हुने परिवारले केही राहत महसुस गरे पनि विदेशबाट रकम नआएका वा न्यून रकम प्राप्त गर्ने परिवारलाई दशैँको खर्च जुटाउन कठिन भइरहेको छ । कतिपय परिवारले ऋण लिएर चाडपर्व मनाउनुपर्ने बाध्यतासमेत भोगिरहेका छन् । दशैँका बेला बजारमा माग बढ्ने भएकाले कृत्रिम मूल्यवृद्धि, कालोबजारी तथा गुणस्तरहीन वस्तुको बिक्री हुन सक्ने जोखिमप्रति उपभोक्ता चिन्तित छन् । व्यापारीबाट मनपरी मूल्य लिने तथा म्याद गुज्रिएका सामग्री बिक्री हुने सम्भावनालाई रोक्न सम्बन्धित निकायले नियमित बजार अनुगमन गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।

उपभोक्ता हित संरक्षणका लागि सरकारले दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य नियन्त्रण, कृत्रिम अभावको अन्त्य र सुपथ मूल्यका पसल सञ्चालनमा प्रभावकारी ध्यान दिनुपर्ने माग उठिरहेको छ । साथै, विपन्न परिवारलाई लक्षित राहत तथा सहुलियतका कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सके चाडपर्वका बेला उनीहरूलाई केही राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । आर्थिक अभाव र बढ्दो महँगीले सर्वसाधारणको खुसीमा असर पारेको छ । बजारमा चहलपहल बढे पनि धेरै परिवारमा दशैँको उत्साह कमजोर देखिएको छ ।

समयमै बजार मूल्य नियन्त्रण, प्रभावकारी अनुगमन र विपन्न वर्गलाई राहत उपलब्ध गराउन सके मधेशका सर्वसाधारणले पनि सहज रूपमा दशैँ मनाउन सक्नेछन् । स्थानीय राकेश कुमार झाले महँगी नियन्त्रण, बजार अनुगमन र विपन्न परिवारलाई राहत उपलब्ध गराउन सके सर्वसाधारणले खुसीका साथ दशैँ मनाउन सक्ने बताए । उनले चाडपर्वका बेला दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य नियन्त्रणमा सम्बन्धित निकायले विशेष ध्यान दिन आवश्यक रहेको बताए ।