Ukrajina pronašla novu slabu tačku Rusije

Ukrajinski napadi dronovima sve više pogađaju infrastrukturu koja je ključna za svakodnevni život i funkcionisanje ruske ekonomije. Nakon energetskih i logističkih objekata, na meti su se našli veliki podatkovni centri kompanije Yandex, čije usluge koriste milioni građana i brojne ruske kompanije.

U samo nekoliko dana ukrajinski dronovi napali su tri podatkovna centra ove tehnološke kompanije, poznate i kao ruski Google. Prvi napadi zabilježeni su 8. i 9. oktobra u Rjazanjskoj i Kaluškoj oblasti, dok je tokom proteklog vikenda pogođen i objekat u Vladimirskoj oblasti.

Prema informacijama koje prenose Jutarnji list i ruski nezavisni mediji, dva od šest Yandexovih podatkovnih centara potpuno su prestala raditi, dok je treći također bio pogođen. Posljedice su se brzo proširile na brojne digitalne usluge koje se oslanjaju na njihovu infrastrukturu.

Problemi s bankama, trgovinama i svakodnevnim uslugama

Yandex je jedna od najvećih tehnoloških kompanija u Rusiji. Osim internetske tražilice, pruža usluge elektronske pošte, digitalnih karata, prijevoza, dostave hrane, internetske trgovine i pohrane podataka.

Njegova infrastruktura važna je i za poslovanje brojnih drugih kompanija, uključujući banke, trgovinske lance, medijske platforme i različite internetske servise.

Zbog oštećenja podatkovnih centara pojedini korisnici nisu mogli normalno obavljati elektronska plaćanja, naručivati dostavu, koristiti taksi usluge ili pristupiti elektronskoj pošti. Poremećaji su zahvatili i poslovne sisteme kompanija koje koriste Yandexovu platformu za pohranu podataka.

Razmjere problema dodatno su pokazale koliko ruska digitalna ekonomija zavisi od infrastrukture nekoliko velikih tehnoloških kompanija.

Rusija nije bila spremna za ovakvu vrstu napada

Prema pisanju ruskog servisa BBC-a, Yandex je ranije provodio sigurnosne provjere tokom kojih bi privremeno isključio jedan podatkovni centar, a njegovo opterećenje prebacio na preostale.

Međutim, sistem nije bio projektovan za situaciju u kojoj bi više velikih centara istovremeno bilo oštećeno ili isključeno iz rada.

Nakon trećeg napada kompanija je, prema dostupnim izvještajima, proglasila vanredni režim rada svoje platforme Yandex Cloud.

Dodatni problem predstavlja činjenica da ruski propisi zahtijevaju da se određene kategorije korisničkih i poslovnih podataka čuvaju unutar Ruske Federacije. Zbog toga kompanije nemaju uvijek mogućnost jednostavnog prebacivanja svojih podataka na infrastrukturu u inostranstvu.

Obnova oštećenih podatkovnih centara mogla bi biti dugotrajna i finansijski zahtjevna, posebno ako se napadi nastave.

Moskva razmatra dodatnu zaštitu

Ruske vlasti sada razmatraju načine da bolje zaštite ključnu digitalnu infrastrukturu.

Zamjenik ministra digitalnog razvoja Jevgenij Filatov ranije je predložio da se veliki podatkovni centri ubuduće grade na udaljenijim lokacijama, uključujući područja iza Urala, koja su znatno dalje od ukrajinskih napada.

Pojedine ruske kompanije već su počele nabavljati zaštitne konstrukcije, mreže protiv dronova i sisteme za njihovo otkrivanje.

Ruski ministar digitalnog razvoja Maksut Šadajev 12. oktobra potvrdio je da njegovo ministarstvo sarađuje s Ministarstvom odbrane na rješavanju pitanja sigurnosti podatkovnih centara.

Stručnjaci smatraju da bi dugoročno rješenje moglo uključivati izgradnju većeg broja manjih centara na različitim lokacijama, umjesto oslanjanja na nekoliko velikih objekata.

Rat se sve više prenosi na digitalnu infrastrukturu

Napadi na Yandex dio su šire ukrajinske kampanje protiv ruske infrastrukture. Tokom ljeta na meti su bili i logistički objekti velikih internetskih trgovinskih kompanija, dok su posljednjih mjeseci nastavljeni udari na energetska postrojenja i druge strateški važne ciljeve.

Prema analizi američkog Instituta za proučavanje rata (ISW), ukrajinski napadi velikog dometa koriste slabosti ruske protivzračne odbrane, posebno kada je riječ o zaštiti objekata u unutrašnjosti zemlje. Institut je također potvrdio izvještaje o napadima na tri Yandexova podatkovna centra od 8. oktobra i privremenim poremećajima internetskih i telekomunikacijskih usluga.

Napadi na digitalnu infrastrukturu imaju drugačije posljedice od udara na klasične vojne ili energetske ciljeve. Oštećenje jednog velikog podatkovnog centra može istovremeno pogoditi veliki broj kompanija i građana koji koriste njegove usluge.

Ipak, tačan obim trajne štete i vrijeme potrebno za potpunu obnovu još nisu nezavisno potvrđeni.

Najnoviji događaji pokazuju da se posljedice rata sve snažnije osjećaju i u digitalnoj ekonomiji Rusije, a zaštita podatkovnih centara postaje novo sigurnosno pitanje za Moskvu.