Хос титмийн эзэн

Олон улсын шатрын тавцанд Монгол Улсын нэрийг шинэ шатанд гаргаж, түүхэн амжилтын эзэн болсон залуу их мастер Сумъяагийн Билгүүний хөрөг зургийг толилуулж байна.

Шатрын хөлөг дээрх 64 буудал бол зүгээр нэг моддын нүүдэл биш, хүний оюун ухаан, тэвчээр хатуужил, алсын харааны тулааны талбар билээ. Энэхүү талбарт Монголын оюун ухааны гайхамшгийг дэлхийд тамгалж, 2026 онд Ази тивээс анх удаа Шатрын бодлого бодолтын Их мастер (Chess Solving Grandmaster) хэмээх ховор бөгөөд нэр хүндтэй цолыг хүртсэн эрхэм бол Сумъяагийн Билгүүн юм. Тэрбээр энгийн шатрын спорт болон бодлого бодолтын төрөлд хоёуланд нь “Их мастер” цолыг зэрэг эзэмшсэн дэлхийн цөөхөн тоглогчдын нэг болж, шатрын түүхэнд нэрээ алтан үсгээр сийлээд байна.

С.Билгүүн нь бага наснаасаа эхлэн шатрын спортод хөл тавьж, улсынхаа өсвөрийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүдэд тодрон гарч ирсэн юм. Шатар сонирхогчид түүнийг 2011 онд Шатар сонирхогчдын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлж байснаар нь сайн мэднэ. Түүний тоглолтын хэв маяг нь маш нуруутай, тайван хэрнээ өрсөлдөгчийнхөө өчүүхэн ч гэсэн алдааг өршөөдөггүй алсын хараатай тактикаараа ялгардаг. Шатарчин хүний ухаанд орчлон дэлхий багтдаг гэдэг шиг, тэрээр хөлгийн ард суухдаа цаг хугацаа, орон зайг мартаж, зөвхөн логик сэтгэлгээний туйл руу нэвтэрч чаддаг байна.

Ердийн шатраас гадна шатрын бодлого, композиц бодох нь хүний сэтгэлгээний дээд хязгаарыг шалгадаг төрөл юм. С.Билгүүн 2022 болон 2025 оны Дэлхийн бодлого бодолтын аварга шалгаруулах тэмцээнд дөрөвдүгээр байрт шалгарч, дэлхийн шилдгүүдийн эгнээнд хэдийнэ багтсанаа харуулж байв. Улмаар 2026 оны тавдугаар сард Хойд Македонийн Скопье хотноо зохиогдсон Европын бодлого бодолтын нээлттэй тэмцээнд гайхалтай амжилт үзүүлж, боломжит 90 онооноос 84 оноог авснаар Их мастер цолны гурав дахь буюу эцсийн болзлоо хангасан юм.

Түүний олон улсын чансаа (rating) 2550-ийн босгыг давснаар:

• Монгол Улсын анхны Шатрын бодлого бодолтын Их мастер,

• Ази тивийн хэмжээнд энэхүү нэр хүндтэй цолыг хүртсэн анхны шатарчин болж түүхэнд үлдсэн юм.

Таван удаагийн Монгол Улсын аварга С.Билгүүн нь Монголын Шатрын Холбооны үндэсний шигшээ багийн гол тулгуур, тэргүүн ширээний тоглогч билээ. Дэлхийн шатрын олимпиадуудад манай эрэгтэй багийг ахлан тоглож, олон улсын супер их мастеруудтай энэгшиж, тэнцэж, бас хожиж ирсэн түүний нүүдэл бүр Монголын залуу хойч үед урам зориг өгч байна.

С.Билгүүн шатрын спортын ач холбогдлын талаар “Шатар нь зөвхөн тэмцээн биш, хүний нийгмийн харилцааны соёл, бие даан шийдвэр гаргах чадвар, өөрийгөө илэрхийлэх уран урлаг” хэмээн онцолсон байдаг. Тэрбээр чимээгүй суугаад дэлхийг шуугиулж буй хамгийн сүүлийн үеийн энэхүү оюуны хаан, даруухан монгол залуугийн ухаалаг нүүдлүүд олон улсын хөлөг дээр үргэлжилсээр байна.