Eκθεση με τους 48 θησαυρούς από Βουλγαρία

Συνολικά 48 πολύτιμα εκκλησιαστικά κειμήλια, τα οποία αποσπάστηκαν το 1917 από ιστορικές μονές της Μακεδονίας και μεταφέρθηκαν στη Βουλγαρία, επέστρεψαν στην Ελλάδα έπειτα από 109 χρόνια και εκτίθενται για πρώτη φορά στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.

Η συλλογή περιλαμβάνει λειτουργικά σκεύη, λειψανοθήκες, σταυρούς, φορητές εικόνες, αρχιερατικά άμφια, περίτεχνα αργυρά αντικείμενα, έναν επισκοπικό θρόνο, ξύλινη θύρα και αναλόγιο, αναδεικνύοντας τον πλούτο της εκκλησιαστικής τέχνης και της ορθόδοξης παράδοσης από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα.

Τα εγκαίνια της περιοδικής έκθεσης πραγματοποίησε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, σε κλίμα συγκίνησης, με την παρουσία εκπροσώπων της Πολιτείας, ιεραρχών, του Κλήρου και της μοναστικής κοινότητας. Τα κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης και την Ιερά Μονή Μεταμόρφωσης Σωτήρος Ναούσης. Μετά την έκθεσή τους στο μουσείο, έως τις 5 Νοεμβρίου, θα επιστρέψουν στις ιστορικές μονές και τις εκκλησίες στις οποίες ανήκουν.

Η επιστροφή τους κατέστη δυνατή βάσει Μνημονίου Κατανόησης που υπεγράφη στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 μεταξύ των υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας. «Αυτή η συμφωνία μας φέρνει πιο κοντά από ποτέ στη διεκδίκηση και των υπολοίπων», ανέφερε η κ. Μενδώνη, επισημαίνοντας ότι η επιστροφή των κειμηλίων συνιστά έμμεση αναγνώριση της ελληνικής ιδιοκτησίας τους. Οπως εξήγησε, η συμφωνία αποτελεί την πρώτη φάση μιας ευρύτερης διαδικασίας, καθώς πλέον Ελληνες επιστήμονες θα μπορούν να επισκέπτονται ιδρύματα και μουσεία στη Βουλγαρία, προκειμένου να εντοπίζουν και να τεκμηριώνουν πρόσθετα έργα, αντικείμενα και χειρόγραφα ελληνικού ενδιαφέροντος.

«Δεν είναι εύκολες διαδικασίες, όμως η εντολή του πρωθυπουργού είναι το υπουργείο Πολιτισμού να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα τεκμηρίωσης αυτών των κειμηλίων», τόνισε, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνέχισης των προσπαθειών επαναπατρισμού. Παράλληλα, έθεσε το ερώτημα εάν είχε επιτευχθεί στο παρελθόν η επιστροφή έστω και ενός από τα συγκεκριμένα κλεμμένα κειμήλια, σημειώνοντας ότι όσα είχαν επαναπατριστεί τα προηγούμενα χρόνια προέρχονταν από την αγορά τέχνης.

Τη φιλοσοφία της έκθεσης και την προέλευση των αντικειμένων παρουσίασε η διευθύντρια του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, Φλώρα Καραγιάννη. Η ταυτοποίηση των ιστορικών τους εστιών βασίστηκε στις επιγραφές που φέρουν και στη διαθέσιμη βιβλιογραφία. Υπενθυμίζεται ότι στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Ελλάδα παρέδωσε στη Βουλγαρία τα λείψανα που είχαν ανακαλυφθεί το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου και τα οποία έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του Βούλγαρου τσάρου Σαμουήλ.